Cách tính giá thành heo thịt: theo lô và theo kg heo hơi

Giá thành heo thịt gồm những khoản nào?

Muốn tính đúng, bạn cần liệt kê đủ mọi khoản tiền đã bỏ ra cho lô heo. Có khoản trả ngay bằng tiền mặt, có khoản không thấy tiền đi ra nhưng vẫn là chi phí, như khấu hao chuồng hay lãi vay.

Dưới đây là các nhóm chi phí chính của một lô heo thịt:

• Con giống: tiền mua heo con hoặc giá trị heo cai sữa chuyển từ khu nái sang (nếu trại tự sản xuất giống).
• Thức ăn (cám): khoản lớn nhất. Ở nhiều trại, cám chiếm khoảng 60–70% giá thành (mức tham khảo, tùy giống và điều kiện trại).
• Thuốc, vắc-xin, sát trùng: gồm cả chi phí phòng bệnh định kỳ và điều trị khi có ca bệnh.
• Điện, nước: quạt, đèn, máy bơm, hệ thống làm mát, xử lý nước thải.
• Nhân công: lương, thưởng, bảo hiểm, ăn ở của người chăm heo.
• Khấu hao chuồng và thiết bị: phần giá trị chuồng, máng ăn, núm uống, quạt, biogas… bị "dùng hết" trong thời gian nuôi lô đó.
• Lãi vay: tiền lãi trả ngân hàng hoặc đại lý cám cho số vốn dùng nuôi lô.
• Chi phí khác: vận chuyển, xử lý chất thải, sửa chữa nhỏ, phí kiểm dịch.
• Hao hụt, heo chết: không phải khoản chi riêng, nhưng làm giảm số kg bán ra nên đẩy giá thành/kg lên.

Phân bổ chi phí chung cho từng lô thế nào?

Một số chi phí ghi thẳng được vào lô: con giống, cám xuất cho chuồng của lô đó, thuốc dùng cho lô đó. Gọi là chi phí trực tiếp.

Còn điện, nước, nhân công, khấu hao, lãi vay thường trả chung cho cả trại, trong khi trại có nhiều lô nuôi cùng lúc. Đây là chi phí chung, cần chia lại cho từng lô theo một tiêu chí hợp lý.

Cách hay dùng nhất là chia theo số con-ngày (số heo nhân với số ngày có mặt trong tháng). Ví dụ minh hoạ: trong tháng, lô A có 3.000 con-ngày, lô B có 1.000 con-ngày. Tổng chi phí chung tháng là 20 triệu đồng thì lô A gánh 15 triệu, lô B gánh 5 triệu.

Với khấu hao, bạn lấy giá trị chuồng và thiết bị chia cho số năm sử dụng, ra khấu hao mỗi năm, rồi chia tiếp cho số lô nuôi trong năm. Ví dụ minh hoạ: dãy chuồng đầu tư 600 triệu, dùng 10 năm, mỗi năm 60 triệu; nếu mỗi năm nuôi được 2,5 lô thì mỗi lô chịu khoảng 24 triệu tiền khấu hao.

Công thức tính giá thành heo thịt theo kg hơi

Sau khi gom đủ chi phí trực tiếp và phần chi phí chung đã phân bổ, bạn áp dụng công thức:

Giá thành/kg hơi = Tổng chi phí của lô ÷ Tổng số kg heo hơi xuất bán của lô

Điểm quan trọng là mẫu số. Bạn chia cho số kg thực xuất, cân lúc bán, không chia cho số con nhập ban đầu. Heo chết vẫn đã ăn cám, đã dùng thuốc, nhưng không mang lại kg nào. Chia theo kg thực xuất thì thiệt hại đó tự động nằm trong giá thành.

Ngoài giá thành/kg, bạn nên xem thêm giá thành/con xuất (tổng chi phí chia số con bán) và chi phí cám/kg tăng trọng để biết khoản nào đang đội giá.

Ví dụ tính giá thành một lô heo thịt

Ví dụ minh hoạ, số tròn để dễ theo dõi, không phải số liệu của trại cụ thể nào: lô nhập 100 con, nuôi một lứa, chết 3 con, xuất bán 97 con với tổng trọng lượng 10.000 kg heo hơi.

So với giá heo hơi để biết lãi lỗ và điểm hòa vốn

Điểm hòa vốn là mức giá heo hơi mà tại đó tiền bán vừa đủ bù tổng chi phí, không lãi không lỗ. Với cách tính theo lô, điểm hòa vốn chính là giá thành/kg hơi.

Trong ví dụ minh hoạ trên, điểm hòa vốn là 49.000 đ/kg. Giả sử thương lái trả 55.000 đ/kg, lô lãi 6.000 đ/kg, tức khoảng 60 triệu đồng cho 10.000 kg. Giả sử giá chỉ còn 45.000 đ/kg, lô lỗ 4.000 đ/kg, khoảng 40 triệu đồng.

Bạn cũng có thể tính ngược: nếu dự báo giá heo hơi lúc xuất chuồng thấp, bạn cần giảm giá thành bằng cách nào? Thường đòn bẩy lớn nhất là FCR và tỷ lệ chết. Giảm vài phần trăm hao hụt cám hoặc vài con chết có thể hạ giá thành/kg đáng kể vì cám và con giống là hai khoản lớn nhất.

Những sai lầm hay gặp khi tính giá thành

Nhiều chủ trại thấy "bán xong có tiền dư" nhưng cuối năm lại hụt vốn. Nguyên nhân thường nằm ở vài lỗi sau:

• Quên khấu hao: chỉ tính tiền mặt chi ra, bỏ qua chuồng và thiết bị đang xuống cấp. Đến lúc phải sửa hay làm lại chuồng thì không có quỹ.
• Không tính heo chết: chia chi phí cho số con nhập, hoặc trừ heo chết ra như thể chúng chưa từng tốn đồng nào.
• Tính cám theo hóa đơn nhập, không theo lượng xuất dùng: cám tồn trong kho cuối lô bị tính hết vào lô cũ, làm lô này đắt lên và lô sau rẻ đi một cách giả tạo. Hãy kiểm kho cuối lô và chỉ tính phần đã cho ăn.
• Bỏ quên lãi vay và công của chính chủ trại: nếu bạn hoặc người nhà làm không lương, vẫn nên tính một mức công để biết lô có lãi thật hay không.
• Gộp nhiều lô vào một sổ: không tách được lô nào lời, lô nào lỗ, nên không biết nguyên nhân để sửa.

Câu hỏi thường gặp