Quản lý đàn gà thịt theo ngày tuổi: theo dõi gì mỗi ngày, mỗi tuần?

Vì sao phải quản lý theo ngày tuổi?

Gà thịt lớn rất nhanh. Gà công nghiệp chỉ nuôi khoảng 5–7 tuần, gà lông màu thường lâu hơn, từ 9–16 tuần tùy giống. Mỗi ngày tuổi, nhu cầu thức ăn, nước, nhiệt độ và mật độ đều thay đổi. Vì vậy, một con số chỉ có ý nghĩa khi bạn đặt nó cạnh ngày tuổi của đàn.

Ví dụ, đàn ăn 50 g/con/ngày là bình thường ở tuần 2 nhưng là đáng lo ở tuần 4. Khi ghi theo ngày tuổi, bạn có một đường cong của riêng đàn mình và dễ thấy ngày nào đàn đi chệch hướng.

Hãy lấy bảng chuẩn của nhà cung cấp con giống làm mốc so sánh. Mỗi giống có đường tăng trọng và lượng ăn khác nhau, gà công nghiệp và gà lông màu càng khác xa.

Chỉ số cần theo dõi hằng ngày

Bạn không cần ghi quá nhiều. Quan trọng là ghi đều, cùng giờ, cùng cách đo. Năm nhóm chỉ số sau là đủ cho phần lớn trại:

• Lượng ăn: tổng thức ăn cho ăn trong ngày, chia cho số gà hiện có ra g/con/ngày. Trừ phần thức ăn còn thừa trong máng nếu có.
• Lượng uống: đọc đồng hồ nước của chuồng cùng một giờ mỗi ngày. Nếu chưa có đồng hồ, đây là khoản đầu tư rẻ và đáng làm.
• Tỉ lệ chết, loại: ghi số con chết và số con loại riêng biệt, kèm ghi chú triệu chứng nếu thấy bất thường.
• Trọng lượng cân mẫu: cân ngẫu nhiên khoảng 1–2% đàn (hoặc tối thiểu 50–100 con) ở nhiều vị trí trong chuồng, cùng giờ trong ngày.
• Độ đồng đều: tỉ lệ số gà có trọng lượng nằm trong khoảng ±10% so với trọng lượng trung bình mẫu cân. Đàn đồng đều thì dễ cho ăn, dễ xuất bán.

Tỉ lệ ăn/uống: dấu hiệu sớm đáng chú ý

Gà uống nước nhiều hơn ăn. Ở nhiệt độ vừa phải, lượng nước uống thường gấp khoảng 1,6–2 lần lượng thức ăn tính theo khối lượng (mức tham khảo, tùy giống và điều kiện trại). Khi trời nóng, con số này tăng lên rõ.

Điều đáng giá là lượng uống thường thay đổi trước lượng ăn từ 12–24 giờ khi gà bắt đầu có vấn đề về sức khỏe, nước hoặc nhiệt độ. Nếu lượng uống giảm đột ngột so với hôm trước, hãy kiểm tra ngay núm uống, áp lực nước, đường ống và tình trạng đàn.

Ngược lại, lượng uống tăng vọt mà lượng ăn không tăng có thể do chuồng quá nóng, thức ăn quá mặn hoặc rò rỉ nước. Bất kỳ thay đổi nào kèm theo gà ủ rũ hay chết tăng, bạn nên báo ngay cho bác sĩ thú y.

Các mốc quan trọng theo tuần

Mỗi tuần nuôi có một trọng tâm riêng. Bảng dưới đây gợi ý những gì cần ghi và cần chú ý; mức cụ thể hãy đối chiếu bảng chuẩn của giống bạn nuôi.

Môi trường chuồng: úm và nhiệt độ theo tuổi

Gà con chưa tự giữ ấm tốt trong 1–2 tuần đầu, nên giai đoạn úm rất quan trọng. Mức tham khảo phổ biến là khoảng 32–33°C ở vùng úm khi gà mới về, sau đó giảm dần khoảng 2–3°C mỗi tuần, đến khoảng 22–25°C từ tuần 4 trở đi (mức tham khảo, tùy giống và điều kiện trại).

Nhiệt kế chỉ là một phần. Hành vi của gà là chỉ báo tốt nhất: gà chụm sát nguồn nhiệt là lạnh, gà tản xa, há mỏ thở là nóng, gà phân bố đều là vừa. Hãy ghi cả nhiệt độ lẫn quan sát hành vi vào sổ mỗi ngày.

Ngoài nhiệt độ, hãy để ý ẩm độ, độ thông thoáng và chất độn chuồng. Chất độn ẩm ướt, mùi khai nặng là dấu hiệu thông gió chưa đạt và dễ kéo theo bệnh hô hấp, bệnh đường ruột.

Chỉ số tổng kết lô: FCR, tỉ lệ sống và EPEF

FCR (hệ số chuyển hóa thức ăn) là số kg thức ăn cần để tạo ra 1 kg thịt hơi: FCR = tổng thức ăn tiêu thụ ÷ tổng khối lượng gà xuất. FCR càng thấp, đàn càng dùng thức ăn hiệu quả.

Tỉ lệ sống = số gà xuất ÷ số gà nhận ban đầu × 100%. Đây là con số phản ánh chất lượng con giống, giai đoạn úm và quản lý dịch bệnh.

EPEF (European Production Efficiency Factor, chỉ số hiệu quả sản xuất) gộp nhiều yếu tố vào một con số: EPEF = (tỉ lệ sống % × trọng lượng bình quân kg) ÷ (số ngày nuôi × FCR) × 100. Ví dụ minh hoạ: đàn có tỉ lệ sống 95%, trọng lượng bình quân 2,5 kg, nuôi 40 ngày, FCR 1,6 thì EPEF = (95 × 2,5) ÷ (40 × 1,6) × 100 ≈ 371.

EPEF phù hợp nhất để so sánh các lứa gà công nghiệp với nhau. Với gà lông màu, thời gian nuôi dài hơn nên EPEF thường thấp hơn nhiều; hãy so gà lông màu với gà lông màu, đừng so chéo.

Ghi chép và so sánh giữa các lứa

Một lứa riêng lẻ ít nói lên điều gì. Giá trị nằm ở việc đặt nhiều lứa cạnh nhau: lứa nào FCR tốt hơn, lứa nào tỉ lệ chết tuần đầu cao, mùa nào gà ăn kém.

Để so sánh được, mọi lứa phải ghi cùng một cách: cùng giờ đọc đồng hồ nước, cùng cách cân mẫu, cùng cách tính chết và loại. Khi có thay đổi lớn như đổi giống, đổi thức ăn hay sửa chuồng, hãy ghi chú lại để sau này hiểu vì sao kết quả khác.

Bạn có thể bắt đầu bằng sổ giấy hoặc bảng tính. Điều quan trọng là thói quen ghi đều mỗi ngày và xem lại số liệu mỗi tuần, không đợi đến cuối lứa.

Câu hỏi thường gặp